Impliciete of explicite aanwijzingen geven

Verschil Impliciet en expliciet
Wanneer je een beweging uitlegt kun je dat doen door de beweging heel nauwkeurig te beschrijven. Je beschrijft dan hoe de beweging eruit ziet en welke spieren je moet gebruiken. Het uitleggen van een beweging op die manier noemen we een expliciete uitleg.

Je kunt echter ook de beweging niet tot in detail uitleggen. Het is dan natuurlijk wel de kunst om de oefening zodaning vorm te geven zodat de sporter toch in de richting van de gewenste beweging wordt gestuurd. Zo'n manier van uitleggen noemen we een impliciete uitleg.

Een voorbeeld is het maken van de boogslag. Dit is de expiciete manier van uitleggen. Je kunt de leerlingen vertellen dat ze hun peddel aan de voorkant van hun kano in het water moeten steken met hun blad bijna parrallel aan de lengterichting van de kano. De voorste arm is bijna gestrekt, de achterste arm is gebogen en de hand van de achterste arm is bij de schouder. De romp is vervolgens ingedraaid naar de kant waar de peddel in het water steekt. Bij het maken van de slag draait de romp waardoor de armen en peddel meebewegen. De peddelbegeging stopt wanneer het blad ter hoogte van de romp is.

Een impliciete uitleg zou als volgt kunnen zijn. Steek je peddel aan de voorkant van je boot in het water en probeer de boot te draaien door de peddel in een zo'n groot mogelijke boog te bewegen. Probeer je boot daarbij van je peddel af te duwen. Bij deze uitleg wordt de nadruk meer gelegd op het gevoel dat je bij de beweging kunt hebben en het gewenste doel van de beweging.

Bewust of onbewust? Uitleggen of laten ervaren?
(*1) Bij het aanleren van een technische bewegingsvaardigheid wordt een meer bewuste (expliciete) manier van leren uitgelokt wanneer de sporter wordt gestimuleerd om tijdens en na het oefenen bewust bezig te zijn met de kenmerken van de beweginsoplossing. Als een sporter zich tijdens het oefenen echter niet bezig houd met de bewegingsregels, maar louter met het bewegingsprobleem, dan is de kans groter dat hij onbewust (impliciet) leert. Onderzoek toont aan de expliciet leren veelal vooral tot resultaat op korte termijn leidt, terwijl vaardigheden die op een impliciete manier zijn geleerd beter bestand zijn tegen stresvolle situaties en vermoeidheid. Een impliciet geleerde bewegingsoplossing zorgt er verder voor, dat de sporter beter in staat is om tegelijkertijd een andere taak uit te voeren, zoals het nemen van tactische beslissingen.

Onderstaande tabel geeft een aantal manieren waarop je impliet kan uitleggen.



*1)  Marjan Kok: op het sportveld wordt teveel gepraat